Creatieve therapie... Wat is dat eigenlijk?

​

Voor een algemene definitie van wat creatieve therapie inhoudt, kan je terecht op de website van de Belgische beroepsvereniging voor creatieve therapie BVCT – ABAT.

​

Hoe een traject creatieve therapie specifiek vorm krijgt, kan verschillen onder meer omwille van de doelgroep, de hulpvraag, de behandeldoelen en de achtergrond van de therapeut.

​

​

Kriebels en brabbels wil zich voornamelijk richten tot kinderen, jongeren en hun ouders, waarbij voorrang wordt verleend aan kinderen met (een vermoeden van) ASS en hun ouders. Potentieel kenmerkend is dat taal en communicatie moeilijk kunnen zijn. Een meerwaarde van creatieve beeldende therapie is dat er sterk visueel en ervaringsgericht wordt gewerkt, met het beeldend materiaal als derde punt. Gaandeweg wordt samen gezocht naar passende - zo mogelijks unieke - taal, daar waar taal moeilijk is.

​

Het uitgangspunt is dat iedereen uniek is. De behandeldoelen en het traject worden niet bepaald door de diagnose of een label, maar worden afgestemd op individuele noden, in overleg met het kind of de jongere en de ouders en waar mogelijk graag met andere betrokken hulpverleners (psycholoog, logo, kiné, ergo, enz.)

​

Om te duiden wat deel kan uitmaken van een traject worden hieronder verschillende thema’s uiteengezet waarop wordt gewerkt. Deze thema’s spelen in de ontwikkeling van elk kind een belangrijke rol. We staan er niet bij stil aangezien dit zich vaak spontaan voltrekt. Maar in sommige situaties verloopt dat moeizamer en is het waardevol om gericht en op maat in te zoomen, in een omgeving die holding en containment waarborgt. Doorheen elk traject wordt hierbij ingezet op de sterktes en de krachten van het kind of de jongere.

​

 

Lichaam en zintuigen

Waarom?

​

 

 

 

 

 

 

 

 

We kunnen stellen dat ons lichaam ons onderscheidt van de rest van de wereld. Via onze zintuigen nemen we de wereld rondom ons waar. Wat we zien, horen, voelen, ruiken en proeven; verschaft ons heel wat informatie over de situatie waarin we ons bevinden en dit laat ons niet onberoerd. In sommige situaties voelen we ons goed, in andere niet. Vaak kunnen we zelf controle nemen over kleine onaangename situaties die een impact hebben op ons.

Bovendien kunnen we er soms zelf voor kiezen om onze zintuigen op een aangename manier te prikkelen wat rust brengt en ons een beter gevoel geeft.

 

Welke activiteiten kunnen deel uitmaken van het therapeutisch traject?

​

• Beeldende activiteiten over het (h)erkennen van het eigen lichaam en zintuigen:

      Passief, vertrekkende vanuit bestaand beeldmateriaal: boekjes, prenten, enz.

      Actief, zelf komen tot visualisaties: activiteiten met de spiegel, zelfportret, knutsel – en boetseeractiviteiten

• Sensopathische en sensomotorische activiteiten m.b.v. sensorisch materiaal, tuff tray, boetseeractiviteiten, enz. gericht op zintuigelijke waarneming en beleving.

 

​

Emoties en emotieregulering

Waarom?

​

 

 

 

 

 

 

 

 

Emotionele ontwikkeling is een abstract, complex proces waarbij elk kind passende ondersteuning nodig heeft.

Wat we voelen kan onder meer het gevolg zijn van de situatie waarin we ons bevinden, een voorafgaande gebeurtenis, een combinatie van elementen en soms weten we het gewoon helemaal niet.

Wat we voelen kan intens zijn en overspoelen. Gevoelens en emoties leren (h)erkennen, weten dat ze normaal zijn en er mogen zijn, er woorden aan leren geven, helpt om te leren reguleren.

 

Welke activiteiten kunnen deel uitmaken van het therapeutisch traject?

​

• Het (h)erkennen van emoties:

      Passief, vertrekkende vanuit bestaand beeldmateriaal: boekjes, prenten, emotiekaarten, spelmateriaal m.b.t. emoties, enz.

      Actief, zelf komen tot het visualiseren van emoties: activiteiten met de spiegel, teken- schilder- knutsel- en/of boetseeractiviteiten, enz.

• Aan de visualisaties passende woorden geven en zo mogelijks andere uitdrukkingsvormen.

• Nagaan welke ervaringen leiden tot specifieke gevoelens en emoties: overprikkeling, overgangen, veranderingen, terugkerende gebeurtenissen, enz. vertrekkende vanuit bestaand beeldmateriaal dat situaties van potentiële overprikkeling en specifieke ervaringen in beeld brengen.

• Op zoek gaan naar wat helpend kan zijn om hiermee om te gaan en rust te vinden, eveneens vertrekkende vanuit bestaand beeldmateriaal dat voorbeelden van potentiële ‘oplossingen’ visualiseert, aangevuld met eigen ideeën en mogelijke uitvindingen

​

​

Omgaan met de andere(n)

Waarom? 

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​Een gesprek aangaan, ons verstaanbaar maken, anderen begrijpen, een plekje vinden in een groep, enz. Dat kan best complex en stressvol zijn. Bovendien is de context mee bepalend en heeft elke omgeving z'n eigen omgangsvormen: thuis gaat het er anders aan toe dan op school of in een vrijetijdsvereniging. En op school kan het omgaan met elkaar heel anders zijn op de speelplaats dan in de klas.

 

Waar dit moeilijk loopt, kan het helpend zijn om bepaalde situaties in beeld te brengen, er vanop een afstandje naar te kijken en rustig na te gaan wat we nodig hebben om met de moeilijke situatie om te gaan. Dit kan m.b.v. poppetjes, bestaande afbeeldingen of we tekenen, knutselen en boetseren ons eigen beeldmateriaal om mee aan de slag te gaan.

 

​

Tot uitdrukking komen en taal geven aan wat nog geen woorden had

Waarom?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Soms spelen er meer specifieke gebeurtenissen, terugkerende gedachten, moeilijke of traumatische ervaringen die (nog) niet onder woorden gebracht kunnen worden.

Via beeldende opdrachten wordt gezocht naar een passende manier om hier uitdrukking aan te geven. Aanvullend kunnen we zoeken naar passende woorden.

De specifieke vormen die gehanteerd worden, zijn sterk individueel bepaald en afhankelijk van de vorm die het individu fijn vindt om te hanteren en waarin hij of zij zich het makkelijkst kan uitdrukken (beeldende activiteit, spel, schrijftherapie)

Afhankelijk van de aard van de hulpvraag kan het aangewezen zijn om tegelijk bij een klinisch psycholoog therapie te volgen.

 

 

Hulpmiddelen personaliseren

Waarom?

​

​

​

 

 

 

 

 

 

Sommige praktische hulpmiddelen kunnen een meerwaarde zijn. Om ze toegankelijker of aangenamer te maken voor het kind of de jongere om te hanteren, kunnen we er zelf een uitwerken: een eigen kalender, eigen picto’s, een fotoboek, enz.

 

 

Zoals vermeld, zijn de meeste van deze thema’s belangrijk in de ontwikkeling van elk kind. Tal van redenen kunnen ervoor zorgen dat stilstaan en inzoomen op een bepaald ogenblik in de ontwikkeling, waardevol of helend kan zijn.

 

Bijvoorbeeld kinderen en jongeren die geconfronteerd worden met onder meer:

​

• een verlieservaring

• scheiding van de ouders

• pesten op school

• laag zelfbeeld of gebrek aan zelfvertrouwen

 

Ook dan kan een traject opgestart worden gericht op thema’s als:

 

Zintuigen: sensorisch werk om rust te brengen en gevoel van controle te winnen

 

Emotieregulering: stilstaan bij wat we voelen en wat we nodig hebben om hiermee om te gaan

​

Omgaan met de andere(n): stilstaan bij moeilijke of stressvolle situaties en nagaan wat helpend kan zijn om hiermee om te gaan

 

Tot uitdrukking komen en taal geven aan wat nog geen woorden had: via passend beeldend werk zich uitdrukken over specifieke gebeurtenissen of gedachten die (nog) moeilijk onder woorden te brengen zijn.

Ook hier kan, afhankelijk van de hulpvraag, aangestuurd worden op samenwerking met een klinisch psycholoog.

​

​

Creatieve therapie is erop gericht het (psychisch) welbevinden te verbeteren en streeft dit na vanuit het ‘handelen’, ‘ervaren’, ‘doen’, ‘maken’.

​

​

​

​